نهاد وقف در تاریخ ایران از عصر صفوی تا دوره افشاریه، یکی از ارکان اصلی پیوند میان دین، اقتصاد و قدرت سیاسی به‌شمار می‌آمد. با روی‌کارآمدن نادرشاه افشار و شکل‌گیری دولت نظامی مبتنی بر تمرکز مالی و اقتدار شخصی، نسبت قدرت سیاسی با موقوفات دچار دگرگونی جدّی شد. پژوهش حاضر، با رویکرد تحلیلی–تاریخی و بر اساس منابع دست‌اولی چون جهانگشای نادری میرزا‌مهدی‌خان استرآبادی، به بررسی سیاست دوگانه نادرشاه در قبال نهاد وقف می‌پردازد؛ سیاستی که از یک‌سو در قالب الغای موقوفات و مصادره‌ املاک اوقافی برای تأمین هزینه‌های جنگی و تثبیت دولت مرکزی جلوه‌گر شد و از سوی دیگر، در مرحله‌ی تثبیت قدرت، با بازگرداندن بخشی از موقوفات مذهبی و جلب حمایت علمای دین به قصد مشروعیت‌یابی سیاسی ادامه یافت. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که این دوگانگی رفتاری برخاسته از تضاد ذاتی میان اقتضائات مالی دولت افشاری و نیاز به مشروعیت دینی در ساختار جامعه‌ ایرانی قرن دوازدهم هجری بوده است. در نتیجه، سیاست نادرشاه نسبت به وقف نه صرفاً یک تصمیم اقتصادی بلکه ابزاری برای مدیریت رابطه‌ی دین و دولت محسوب می‌شود که آثار آن تا دوره‌های بعد، از جمله زندیه و قاجاریه، قابل مشاهده است.