تجارت یکی از ارکان حیاتی هر جامعه متمدنی بهشمار میرود و ریشه در تمدن بشری دارد. در ایران دوران اسلامی نیز یکی از مؤلفه‌های تمدنی، چگونگی تجارت مردم با دیگر نقاط به‌شمار می‌رود. در این بین، امنیت تجاری و اقتصادی محرک اصلی مسئله تجارت می‌باشد.

حکومت و مردم برای تأمین امنیت، راه‌کارهای متفاوتی در پیش گرفتند و یکی از مهم‌ترین اقدامات در راستای تأمین امنیت اقتصادی در جوامع، ایجاد و احداث کاروان‌سراها بوده است.

ایجاد و احداث کاروان‌سرا در تمدن اسلامی، صرفاً یک امر اقتصادی به‌شمار نمی‌آمد چراکه که در آموزه‌های اسلامی، تأمین معیشت و کسب روزی و تجارت از مهم‎ترین شاخصه‌های دینی به‌شمار می‌رود و از این رو شاهدیم که هم حکومت و هم خیرین در احداث کاروان‌سراها نقش داشتند و از نهاد وقف، که یکی از مهم‌ترین نهاد های مذهبی در اسلام به‌شمار می‌رود بهره برده‌اند.

چگونگی بهره‌مندی از نهاد وقف و کارکرد آن در ساخت کاروان‌سراها و بازخورد آن موضوعی است که در این مقاله به آن پرداخته شده است. از نتایج مهم این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‎ای و اسنادی انجام شده است آن است که اگرچه ساخت و ایجاد کاروان‌سرا در تمدن ایرانی اسلامی سبقه طولانی دارد، ولی اوج دوران شکوفایی آن در دوره صفوی است و تجلی وقف در ساخت این ابنیه در این دوره بسیار نمایان است.