بدون تردید، هدف از وقف به عنوان یکی از مهمترین نهادهای اجتماعی _ اقتصادی، توسعه خیر عمومی در جامعه است؛ پدیده‌ای که حضور آن در جهان اجتماعی به قدمت تاریخ بوده و در نظام و زیست‌ دینی مؤمنان از قوت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده است. اگرچه، وقف در حقوق و فقه اسلامی محل بحث است اما در حوزه‌های جدیدی همچون جامعه‌شناسی کمتر مورد مطالعه قرار گرفته است. بدین منظور، پژوهش حاضر با هدف ارائه یک چارچوب نظری می‌کوشد نشان دهد که وقف در نظریه اجتماعی چگونه قابل تحلیل است. رویکرد در این پژوهش، اسنادی و جهت بررسی داده‌های نظری از روش توصیفی_تحلیلی استفاده شده است. با تکیه بر نظریه خُرد_کلان، ارتباط وقف با سه نظریه مبادله اجتماعی، سرمایه اجتماعی و نظام مورد مطالعه قرار گرفت و نشان داده شد که وقف می‌تواند مبنایی برای تعاملات مبتنی بر سود و پاداش بوده، در تولید و توسعه سرمایه اجتماعی تسریع بخشد و در ارتباط با دیگر خرده‌نظام‌ها نقشی مکمل و نه تخصصی در رفع قطعی و نه احتمالی نیازهای حوزه عمومی ایفا نماید.