دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.
چکیده
مدارس دینی در ایران سابقه طولانی و پربار دارند و نقش مهمی در تربیت علما، فقها و مبلغان مذهبی ایفا کرده اند. هدف اصلی مدارس دینی، آموزش علوم دینی، تربیت طلاب، دانشآموزان در زمینههای مختلف اسلامی است. این مدارس معمولاً توسط واقفان خیّر تاسیس میشوند و درآمد حاصل از موقوفات، هزینههای جاری مانند حقوق اساتید، کمکهزینههای تحصیلی و نگهداری ساختمان را تأمین میکنند. در دوره صفویه مدارس دینی نقش مهمی در ترویج تشیع و تربیت عالمان و روحانیون شیعه داشتند. صفویان با رسمی کردن مذهب تشیع دوازده امامی، به توسعه مراکز علمی و مذهبی پرداختند و مدارس دینی را به عنوان نهادهای کلیدی در آموزش فقه، حدیث، تفسیر، کلام و فلسفه اسلامی تقویت نمودند. یکی از مدارس دینی وقفی که در دوره صفویه تاسیس شد مدرسه علمیه نواب در مشهد بود که توانست تا زمان حاضر فعالیت داشته باشد. پژوهش حاضر با روش توصیفی – تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای ضمن پرداختن به بازخوانی وقف نامه این مدرسه درصدد پاسخ به این سوال است که مدرسه نواب مشهد چه نقشی در تربیت دینی افراد و جامعه داشته است؟ نتایج پژوهش نشان می دهد که در زمان شاه سلیمان صفوی این مدرسه وقفی ساخته و در اختیار علما برای تحصیل طلاب علوم دینی گذاشته شد. مدرسه علمیه نواب در مشهد توانست از بدو تاسیس شاگردان بسیاری را در عرصه علم و دانش تربیت کند و تاثیر به سزایی در آگاهی بخشی به جامعه در برگزاری برنامه های تربیتی و فرهنگی شد.