وقف شمع و شمعدان در اماکن مقدس، فراتر از یک عمل فردیِ نذر یا تبرک، نهاد اجتماعیِ پویایی است که نقش مهمی در انسجام جامعه، تشویق مشارکت عمومی و حفظ میراث فرهنگی-دینی ایفا می‌کند.

شمع یکی از مظاهر نور و روشنایی است و قداست نور که در آیات و روایات بسیار به آن اشاره شده، باعث شده که در ساخت اماکن مقدس، بخصوص مساجد و بقاع متبرکه، عنصر نور و روشنایی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار باشد. از سوی دیگر خیران و واقفان نیز برای ایجاد نور و روشنایی در اماکن متبرک و بخصوص بقاع متبرکه اهتمام خاصی داشته‌اند تا جایی که قبل از ایجاد شبکه برق رسانی شمعدان‌های موقوفه بسیاری در این اماکن وجود داشت و روشنایی این فضاها را عهده‌دار بود.

این مقاله که با استفاده از روش مطالعه کتابخانه‌ای و توصیف تطبیقی نگارش شده درصدد آن است که تحلیل دینی و جامعه‌شناسی بر وقف شمع و شمعدان در بقاع متبرکه دراشته باشد. مطالعه موردی این مقاله وقف‌نامه شاه سلطان حسین صفوی به عنوان نمونه کاملی از این نوع موقوفات است.

نتایج پژوهش نشان می‌دهد، وقف شمع و شمعدان نیز مانند دیگر موقوفاتی که برای بقاع متبرکه انجام می‌شده، از ضروریات بوده است تا جایی که منصبی به عنوان «جراغچی باشی»، برای روشنایی اماکن به وجود آمده است. در این بین موقوفه شاه سلطان حسین صفوی، از معدود موقوفه‎هایی است که مصارف صرفاً ایجاد روشنایی بر حرم اهل بیت علیهم السلام می‌باشد و از این حیث منحصر به فرد است.