وقف میراث جاویدان

وقف میراث جاویدان

پیشینه و جایگاه مدرسۀ چهارباغ اصفهان با تأکید بر اوقاف و پشتوانه‌های مالی و وقف‌نامه آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکتری تاریخ اسلام و استاد جامعة المصطفی العالمیه اصفهان.
چکیده
نظر به این که تحولات قابل توجهی در توسعۀ مدارس مذهبی و مراکز آموزشی در عصر صفویه به ویژه اصفهان و بعضی شهرهای دیگر ایران صورت پذیرفت این مسئله از عصر سلطنت شاه عباس اول و مرکزیت اصفهان شتاب بیشتری گرفت و تا پایان حاکمیت این سلسله قابل توجه و محسوس بود. حاصل این اهتمام یعنی مدرسه سازی و ایجاد نهادهای آموزشی، احداث تعداد زیادی مدرسه بود. خوشبختانه بسیاری از این کانون‌های علمی و مذهبی هنوز پس از گذشت بیش از سه قرن پابرجاست. اگرچه تعدادی از این نهادهای آموزشی نیز به دلایل متعدد از جمله گذشت زمان، فرسایش و تخریب، تعدی و غصب اراضی و امکانات آن و نیز تصرفات بی جا، تبدیل به خانه، دکاکین و یا تغییر کاربری گردیده است.
از مهم‌ترین عوامل حفظ بعضی از این مدارس، وجود موقوفات و پشتوانه‌های مادی بوده است. تعداد زیادی از این مراکز علمی و آموزشی وقفیات مناسب و گسترده‌ای داشته است و اگرچه بخش وسیعی از این پشتوانه‌ها به صور گوناگون و به تدریج محو و یا غصب شده است، اما هنوز نیز امکانات و یا موقوفاتی از آن باقی است.
در پژوهش حاضر به یکی از زیباترین، نفیس‌ترین و تأثیرگذارترین نهادهای آموزشی اصفهان که تقریباً در اواخر این سلسله (صفوی) به وجود آمده، پرداخته شده است و ضمن تبیین میزان موقوفات و تعدد آن به مسائل دیگری از جمله پیشینه، معماری، وقف‌نامه و همچنین مهم‌ترین دانش‌آموختگان و استادان آن از گذشته تا عصر حاضر پرداخته گردیده است.
 
کلیدواژه‌ها