تأثیر وقف و نذورات بر سلامت معنوی (مورد مطالعه عزاداری امام حسین)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مدرس دانشگاه

چکیده

ســنت وقــف، از دیرباز بر اســاس تعالیم اسلامی بدون هیچ اجباری و بنا به خواست افراد برای خدمت به مردم جهت رضای الهی صورت می‌گرفته است. با گســترش فرهنگ اســلام و تأکیــدات و ســفارش‌هایی که بزرگان دین به این مهم داشته‌اند، فرهنگ وقف نیز گسترش‌یافته و موردتوجه بسیاری از افراد از طبقات مختلف جامعه بوده است. امروزه در کنار وقف، نذورات و استفاده از آن در مناسبت‌های مختلف، در سطح جامعه کاربرد زیادی پیداکرده است. وقف و نذر بر امام حسین (ع) و کاربرد آن به‌صورت خاص در عزاداری و برپایی مراسم روضه‌خوانی یکی از انگیزه‌های پرکاربرد واقفان و افرادی است که در این زمینه فعالیت دارند. علاوه بر این، وقف و نذر دارای تأثیراتی در زندگی اجتماعی، روانی و معنوی افراد است. توجه به سلامت معنوی افراد عامل مهم و تأثیرگذاری است که می‌توان آن را عاملی حفاظت کننده در بالا بردن سلامت و جلوگیری از بسیاری بیماری‌ها به شمار آورد؛ به بیانی دیگر، سلامت معنوی پدیده‌ای جهانی است دارای درجات گوناگون که در آن با توجه به ظرفیت‌های هر فرد، انسان را به بالاترین سطح ممکن از کمال وجودی در راستای قرب به خدای متعال می‌رساند؛ به‌طوری‌که انسان می‌تواند با اختیار خود رفتارهای درونی و بیرونی نسبت به پدیده‌های اطراف از خود بروز دهد. نظر به اهمیت این مسئله، در این پژوهش با روش کیفی تحلیل مضمون و از طریق مصاحبه با افرادی که وقف یا نذر در زمینه عزاداری و برپایی مجالس روضه‌خوانی بر امام حسین (ع) داشته‌اند مؤلفه‌های مؤثر بر سلامت معنوی آنان واکاوی شد. در بعد سلامت وجودی کدهای «خود بخششی» و «تقویت انگاره مثبت اندیشی» بعد ارتباط با دیگران و کدهای «بازتعریفِ بودن خود» و «معنایابی زیستن» ارتباط با خود را برساخته می‌کند. در بعد سلامت مذهبی که نمایانگر ارتباط فرد با نیروی ماورایی است دو کد «وابستگی مداوم وجودی» و «نیاز آوری عمل محور» به دست آمد.

کلیدواژه‌ها