کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی روستایی دانشگاه خوارزمی و دبیر آموزش و پرورش شهرستان ملارد
چکیده
تأمین منابع مالی برای تأسیس و نگهداری بناهای عامالمنفعه همواره یکی از مهمترین چالشها و دغدغههای حکمرانان و مردم در هر جامعهای بوده است. وقف، به عنوان یکی از بهترین مجاری تأمین هزینه اینگونه بناها، اهمیت ویژهای دارد؛ این اهمیت بهویژه در جوامع روستایی که کمتر مورد توجه ساختارهای حکومتی قرار میگرفتند، نمود بیشتری پیدا میکند. پژوهش حاضر با تکیه بر اسناد وقفنامهای و با رویکرد توصیفی-تحلیلی، در صدد پاسخگویی به این سؤال است که درآمد حاصل از موقوفات اختصاصیافته به بناهای عمومی و عامالمنفعه در روستاها چه تأثیری بر توسعه و پایداری این بناها دارد. نتایج تحقیق نشان میدهد که علیرغم اختصاص بخش اندکی از موقوفات روستایی به تأسیس و نگهداری بناهای عمومی مانند مسجد، مکتبخانه، حمام، آبانبار، قنات و کاروانسرا، عواید حاصل از وقف یکی از اصلیترین منابع مالی برای ایجاد و بهرهبرداری از چنین بناهایی بوده است. همچنین، بناهایی که موقوفات اختصاصی داشتند، از ساختار کالبدی مستحکمتر و پایدارتری برخوردار بودند. میزان درآمد این موقوفات و نحوه مدیریت عواید آنها توسط متولیان و ناظران، مستقیماً بر میزان پایداری یا تخریب بناهای عامالمنفعه تأثیرگذار بود.
