دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
چکیده
وقف یکی از سنت های پسندیده در اسلام است که آثار اجتماعی و معنوی بسیاری در جامعه دارد و یکی از موثرترین ابزارها برای توسعه پایدار جامعه است که نیازها را برطرف می سازد و از سویی دیگر زیرساخت های بلند مدت در جامعه را تقویت می نماید. در طول تاریخ موقوفات نقش کلیدی در پیشرفت جامعه داشتند و هرکدام از آن ها توانسته اند بسیاری از معضلات جامعه را حل نمایند. وقف نامه ها به عنوان یک سند رسمی است که واقف از طریق آن مال و دارایی خود را وقف می کند. در واقع واقف بخشی از دارایی خود را به صورت دائمی برای استفاده عموم و گروه خاصی در راه خدا اختصاص می دهد و از فروش یا انتقال آن جلوگیری می نماید. وقف نامه ها صورت های گوناگونی دارند که هرکدام از آن ها گویای شرایط اجتماعی و فرهنگی یک جامعه می باشد. در دوره قاجار وقف نامه ها کارکردهای متنوعی داشتند که مضامین مذهبی یکی از مهمترین موضوعات به شمار می رفت. دختر میرزا صادق منجم باشی (همسر آقا بزرگ رشتی) مِلکی را جهت تعزیه داری خامس آل عبا وقف نموده است. پژوهش حاضر علاوه تحلیل نقش زنان در گسترش فرهنگ وقف در دوره قاجار به بازخوانی وقف نامه ملک دختر میرزا صادق منجم باشی جهت تعزیه داری خامس آل عبا می پردازد. روش پژوهش توصیفی – تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای و اسناد آرشیوی می باشد.