نهاد وقف از جمله فرهنگ‌هایی است که در ایران اسلامی به‌شدت مورد توجه قرار گرفت و حکومت‌ها با استفاده از این نهاد توانستند در رشد و توسعه تمدن اسلامی تأثیر گذار باشند. در این بین حکومت صفویه به دلایل مختلف بهره‌بردای‌های بسیاری در جهت توسعه حکومت خود از این نهاد داشت تا جایی که امروزه می‌توان ادعا کرد بیشترین تنوع ایجاد موقوفات در تمدن اسلامی را در دوران صفویه شاهد بوده‌ایم.
در این بین نقش عالمان دینی در به کارگیری این نهاد دینی تمدن ساز در این دوره بسیار حائز اهمیت است که از آن کمتر در منابع تاریخی صحبت به میان آمده است. در این مقاله با استفاده از روش تحلیلی و مطالعه کتابخانه‌ای به بررسی نقش بهاء الدین محمد عاملی معروف به شیخ بهایی از علمای شاخص دوران صفوی در ایجاد و توسعه موقوفات در دوران صفوی خواهیم پرداخت.
ظرفیت سنجی درست نهاد وقف، مشاورت‌های بی بدلیل به شاه عباس صفوی در ایجاد موقوفات و همچنین ابتکارات در استفاده درست و ایجاد برخی از موقوفات توسط شیخ بهایی از نتایج این پژوهش به شمار می‌رود.