کلیهها (بنیادهای وقفی) با تأثیرپذیری از فرهنگ اسلامی بهعنوان شاخص معماری دوران عثمانیان مطرح هستند. جایگاه این مجموعههای خاص در جهت نگرش به وقف باهدف توسعه خدمات رفاهی در فضای شهرهای عثمانیان بوده است. هسته اصلی کلیهها با مرکزیت مسجد توسعه پیدا میکرد، و سپس بناهای کاربردی و عامالمنفعه در اطراف آن ساخته میشد تا نیازهای ساکنان محلات را برطرف نماید. ثروت و قدرت حاکمان عثمانی در ساخت و توسعه کلیهها نمایان است. نوشتار حاضر، پژوهشی نظری با رویکردی تاریخی به شیوه توصیفی - تحلیلی و مستند به منابع مکتوب و مطالعات کتابخانهای است و هدف آن بررسی جایگاه کلیه و تأثیر وقف در توسعه این بنیادهای خدماتی است. در راستای هدف فوق معماری عثمانی، کلیه و بخشهای آن به همراه نمونههای شاخص مورد بررسی قرار گرفتهاند.
