حدود 350 سال پیش، شیخ‌ علی‌خان زنگنه، وزیر شاه سلیمان صفوی، وقف‌نامه‌ای بر کوه معروف بیستون، در مسیر راه کاروان‌رو جادۀ ابریشم، نقر کرد که در حکم سندی بود که به‌صورت نسل‌اندرنسل، عایدات سالیانۀ بخشی از زمین‌های کشاورزی دشت بیستون را به سادات فاطمی و کاروان‌سرای صفوی بیستون اختصاص می‌داد. کاروان‌سرای مذکور نیز تا اواخر دورۀ قاجار، عمدتاً مورد استفادۀ زائران عتبات بود. باتوجه به موقعیت مکانی وقف‌نامۀ مذکور، این اثر در سه قرن گذشته توسط شماری از جهانگردان ایرانی و غیر ایرانی مشاهده و توصیف شده‌است. پژوهش حاضر به صورت کتابخانه‌ای و بر اساس متون و منابع تاریخی مختلف، به بررسی متن وقف‌نامۀ مذکور و آثار مرتبط به آن از قبیل کاروان‌سرای بیستون و دهکده‌ها و مزراع وقفی مرتبط، نظرات پیرامون وقف‌نامه، به‌ویژه در سفرنامه‌های سه قرن گذشته، و نیز نکاتی فنی در ارتباط با کتیبه پرداخته‌است.