بررسی تحلیلی سیر موقوفات ویژه آب در یزد ( مطالعه موردی وقف قنات در دوران ایلخانی و تیموری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی

2 استادیار گروه تاریخ دانشگاه یزد. ایران

چکیده

وقف یکی از سنت های پسندیده ای است که نقش مهمی در حیات  فرهنگی و اجتماعی ایران بعد از اسلام ایفا کرده است و یزد نیز، از مناطقی است که در امر وقف و موقوفات سابقه خوبی دارد. به واسطه اینکه یزد در فلات مرکزی ایران قرار دارد و دارای اقلیمی خشک و نیمه بیابانی است، لذا منابع آب های سطحی در این منطقه به ندرت به چشم می خورد و آب تقریبا به منابع آب های زیر زمینی محدود می شوند. مردمان این خطه همواره برای دستیابی به آب متوسل به حفر قنات و چاه می شدند که این فن استحصال آب نیز سختی و مشقتی زیادی به همراه داشت.
بنابراین آب در این خطه ارزش والایی دارد و به همین واسطه مالکیت آب از زمین جدا شده است و مالکان برای حفاظت از منابع آب و استفاده بهینه از آن به وقف آب پرداخته اند.
در این مقاله با استفاده از منابع کتابخانه ای و اسناد موقوفات سعی در تحلیل این موضوع داریم، که وقف آب چه اندازه در حیات اجتماعی این شهر تأثیر داشته و حاکمان و خوانین تا چه اندازه به این امر مبادرت داشته اند. بررسی اسناد و منابع نشان می دهد، یکی از مهم ترین فعالیت های حکمرانان و همچنین خیرین یزدی، تأمین منابع آبی برای مردمان و زمین های زراعی این خطه است که برای رسیدن به این مهم، استفاده از نهاد وقف، بهترین راه کار بوده است.

کلیدواژه‌ها