سازمان اوقاف و امور خیریه وقف میراث جاویدان 1027-4995 29 تابستان 1400 2021 08 23 بررسی سیر تاریخی خدمات کشیکی در آستان قدس رضوی با تکیه بر اسناد موقوفات 73 88 170566 FA اعظم نظرکرده دانش آموخته کارشناسی ارشد و مسئول واحد نمایه سازی اسناد سازمان کتابخانه ها، موزه ها ومرکز اسناد آستان قدس رضوی Journal Article 2023 04 30 تشکیلات اداری اماکن متبرکه رضوی از آغاز برای اداره امور حرم مطهر بوده است که از دوره صفویه ابتدا در قالب سه کشیک و سپس پنج کشیک به وجود آمد و با تغییرات مختصری تا آخر قاجاریه ادامه یافت. در این کشیک‌ها سرکشیک ،خادم‌باشی، خادم ،فراش،دربان ،کفشبان در چهارچوب آیین‌نامه خاصی به وظایف خود مشغول بودند. در پژوهش حاضر، سعی شده به این مسئله پاسخ داده شود که آیا در تشکیلات اداری آستان قدس رضوی سلسله مراتب خاصی حاکم بوده است؟ و آیا تغییرات و گسترش و توسعه خاصی در این موارد اتفاق افتاده و این دگرگونی ها به چه صورت بوده است؟ در دوره صفویه تشکیلات اداری به صورت منظم رشد نموده که تا اواخر این دوران ادامه پیدا کرد؛ دوره قاجاریه که هنوز اصلاحات اداری در آستان قدس شروع نشده بود ،بدنه اصلی تشکیلات اداری آن تغییر چندانی نیافت و از دوره پهلوی به بعد به‌عنوان یکی از قسمت‌های مهم اداری آستان قدس، تشکیلات اماکن متبرکه می‌باشد. البته امروزه تغییرات زیادی در تشکیلات اداری مزبور به وجود آمده است. از نکات جالب این تشکیلات موروثی بودن مشاغل و مناصب اداری در گذشته بوده است به‌طوری که بسیاری از این مشاغل مانند سرکشیکی ،خادم‌باشی،نظارت،وکالت و... در طی چند نسل به‌طور ارثی از پدر به پسر و نسل‌های بعدی می‌رسیده است. https://www.mvmj.ir/article_170566_9e803db0ee29b390627beec239098e28.pdf